DREGOWIA

Kordy kultury pomorskiej

2011-11-27T07:40:00.000-08:00

Jako bardzo charakterystyczny element uzbrojenia, stanowią jeden z wyróżników kultury pomorskiej. Ta specyficzna broń czasem nazywana bywa mieczem jednosiecznym. Jej wygląd przywodzi na myśl greckie miecze kopis, albo iberyjskie falcaty, być może z pomorskimi kordami spokrewnione... Kordy są jednak zwykle nieco mniejsze od swoich śródziemnomorskich kuzynów. Ich długość mieści się zazwyczaj w granicach od 20 do 50 cm.

W początkach epoki żelaza mieczy jednosiecznych, lub jak kto woli noży bojowych, używały również inne barbarzyńskie kultury północy, jednak pomorskie kordy wyróżniają się na ich tle kształtem i konstrukcją.
Wskazówką, która każe szukać pierwowzorów tej broni raczej w Śródziemnomorzu niż gdzie indziej, jest także budowa metalowych okuć pochew, których znaleziono u nas całkiem sporo, a które podobne są do okuć pochwy iberyjskiej falcaty.

Poniżej, dwie rekonstrukcje kordów, których autorem jest Waldemar "IBOR" Duszka.

Pazury - ewolucja

2011-11-19T06:37:00.000-08:00

Wykonane przeze mnie i opisane jakiś czas temu, oszczepy z grotami z poroża jelenia, połamały się podczas rzutów. Trzeba jednak powiedzieć, że latały całkiem nieźle, a przyczyną złamania było zbyt kruche drzewce, wykonane z olchy. Nie znaczy to, że olcha nie nadaje się do budowy oszczepu. Uważam, że jest wręcz przeciwnie. Drewno olchowe, jako bardzo lekkie, doskonale sprawdziło się w roli drzewca oszczepu z lekkim rogowym grotem, dzięki temu że nie pogarszało wyważenia broni. Łamliwość drzewca zapewne nie przeszkadzałaby specjalnie dawnemu użytkownikowi, czy był nim wojownik, czy myśliwy, ponieważ raczej nie miotali oni takim oszczepem wyłącznie dla sportu, tak jak dziś się to czyni. Drzewce złamane podczas polowania lub bitwy, dawało się potem łatwo wymienić, pod warunkiem że grot nie został uszkodzony, ani zgubiony.
Przy tworzeniu kolejnej generacji "pazurów z Hjortspring" zastosowałem szereg zmian. Przede wszystkim zwiększyłem długość drzewca do ok. 95 cm, co poprawiło zasięg i siłę broni, jednocześnie jednak pogorszyło jej wyważenie. W przypadku grotów wykonanych z materiału tak lekkiego jak poroże jelenia, nie jest łatwo dobrze wyważyć oszczep. Aby ten cel osiągnąć postanowiłem wyraźniej zróżnicować średnicę drzewca. W najszerszym miejscu ma ona teraz ok. 20 mm, w najwęższym zaś 9 mm, przy czym kształt całości pozostał "wrzecionowaty". Dzięki temu broń nabrała podczas lotu większej stabilności. Wciąż jednak nie był to efekt, który by mnie zadowalał. Aby jeszcze bardziej poprawić zasięg, siłę i stabilność oszczepów postanowiłem dociążyć groty. Uczyniłem to poprzez owinięcie i oklejenie klejem kostnym drzewca przy samej tulei, za pomocą grubej lnianej dratwy. Zabiegi te znacznie poprawiły wyważenie broni.
Przy okazji dokonałem eksperymentu z wykorzystaniem dwóch całkowicie różnych gatunków drewna. Dwa oszczepy, osadzone zostały na lekkiej i elastycznej leszczynie (w zastępstwie łamliwej olchy), trzeci zaś na twardej i sztywnej buczynie. Różnice, które zaobserwowałem dotyczyły przede wszystkim zasięgu i celności.
Leszczynowe, lekkie oszczepy sprawdzają się lepiej na terenie osłoniętym od wiatru, np. w gęstym lesie. Bukowy zaś, cięższy, jest celniejszy na otwartej przestrzeni.

Łyk antyku II

2011-10-22T12:54:00.000-07:00

Scytowie. Kultura fascynująca no i koczownicza. Wciąż w kręgu moich zainteresowań. Odważyłam się na próbę rekonstrukcji stroju i skromnego wyposażenia łucznika scytyjskiego. Piewrsze kroki nie są łatwe, tym bardziej, kiedy temat jest jeszcze niezbyt popularny wśród zacnego grona odtwórców. Od czegoś trzeba zacząć. W planach - kołczan, strzały, zimowe ciuszki na najbliższą wyprawę. Przyda się też trochę charakterystycznej biżuterii. Czapę wykonałam z filcu, reszta stroju z surówki wełnianej. Buty ze skóry bydlęcej. Wzorowałam się na wazach greckich i znaleziskach ozdób i okuć. Wciąż szukam i knuję, bo temat jest bardzo świeży i nowy w polskim rr. Trzymajcie kciuki :)

Łyk antyku

2011-09-11T04:41:00.000-07:00

Od dłuższego czasu przymierzałem się do rekonstrukcji związanej z kulturą starożytnej Europy barbarzyńskiej. Na przełomie grudnia i stycznia rozpocząłem komponowanie stroju celtyckiego wojownika z wczesnego okresu lateńskiego B. Tak się jednak złożyło, że w trakcie poszukiwania informacji o Celtach dałem się zauroczyć tajemniczej i stosunkowo mało znanej kulturze pomorskiej, której najbardziej charakterystyczną cechą są tzw. popielnice twarzowe.

Carbatinae

Rekonstrukcja zapinki wschodnioceltyckiej autorstwa Łukasza "Aedana" Kieferlinga.

Chociaż strój i ekwipunek widoczny na zdjęciach odpowiada raczej wczesnolateńskim Celtom, to jednak zamierzam stopniowo przenosić punkt ciężkości na kulturę pomorską.

Łuk z Opola własnej roboty

2011-07-31T07:36:00.000-07:00

Choć tegoroczny deszczowy lipiec był raczej kiepską porą na wypoczynek, to z drugiej strony aura sprzyjała eksperymentom rekonstruktorskim.
We wrześniu ubiegłego roku ścięty został klon, który leżakował potem przez kilka miesiecy w suchym miejscu. Na wiosnę okazało się, że belki pękły wzdłuż. Pomyślałem wtedy, że nic już z tego materiału nie będzie. Pewnego sobotniego popołudnia postanowiłem jednak dać mu szansę. Rozszczepiłem pierwszą, nieco węższą belkę wzdłuż pęknięcia. Okazało się, że nie jest tak źle, jak się na początku wydawało i być może coś ciekawego jeszcze się z klonu wyłoni.
Uzbrojony w toporek i nóż zabrałem się do pracy. Po kilku godzinach udało mi się wyrzeźbić coś, co przypominało kształtem wczesnośredniowieczne łuki znalezione w Opolu i Krakowie.

Pełen wiary w powodzenie przedsięwzięcia przystąpiłem do zdejmowania nadmiaru materiału, oraz wygładzania powierzchni łuku. Pozwoliłem sobie na drobną zmianę w stosunku do znaleziska i uczyniłem majdan łuku sztywnym i nieco grubszym.

Efekt zaskoczył mnie zupełnie, ponieważ okazało się, że łuk strzela, nie łamie się i do tego jest dynamiczny!
Jego długość wynosi 165 cm, a charakterystyczne, szerokie gryfy mają po ok. 12 cm długości. Niestety, jedno ramię okazało się bardziej sztywne, postanowiłem więc że będzie to ramię dolne, które znosić musi większe naprężenia.

Może nie jest to łuk najlepszy, jednak biorąc pod uwagę, że był to mój pierwszy eksperyment tego rodzaju, oparty w dodatku bardziej na intuicji niż wiedzy i doświadczeniu, to jestem z niego w pełni zadowolony.
Zaimpregnowałem drewno olejem lnianym, a cięciwę wykonałem z lnianej dratwy i mocno nawoskowałem.
Wierzę teraz usilnie, że łuk nie złamie się zbyt szybko.

Pazury z Hjortspring

2011-06-26T07:15:00.000-07:00

Kolejny rzut oka na wyspę Als. Tym razem bierzemy na warsztat nie tarczę, jak poprzednio, lecz oszczepy. I to oszczepy szczególne, bo wykonane z materiałów organicznych. Dlaczego znowu Hjortspring? Jest w tym znalezisku coś, co mnie przyciąga. Ogromna ilość zachowanych przedmiotów drewnianych, oraz grotów włóczni i oszczepów - prostota, może nawet pewien prymitywizm, ale jednak niepozbawiony bardzo szczególnego charakteru. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można bowiem przyjąć, że pewną część uzbrojenia tego typu, stosowały wszystkie ludy zamieszkujące ówcześnie basen Morza Bałtyckiego.

Fotografia pochodzi ze strony: www.hjortspring.dk

Znalezisko z Hjortspring obejmuje między innymi 169 egzemplarzy grotów włóczni, z czego 138 stanowią groty żelazne (o bardzo zróżnicowanej formie), 26 wykonano z kości, a jedynie 5 z poroża jelenia. Korzystając z paru wolnych dni postanowiłem wykonać dwa oszczepy z grotami rogowymi.
Groty mają długość 10 cm, oraz 11,7 cm. Mieszczą się tym samym w granicach wymiarów znalezisk, które mają - od 6,5 do 12,5 cm. Wykonane zostały poprzez odcięcie końcówki poroża, która następnie została zaostrzona i wydrążona w środku na głębokość 1,5 cm. Ich kształt wskazuje raczej na funkcję broni miotanej, oszczepu, aniżeli przeznaczonej do walki wręcz włóczni. Mając na uwadze ten argument postanowiłem dopasować odpowiednio długość i wagę drzewców. Za materiał posłużyła mi ścięta przed dwoma laty olcha, która ze względu na swoją niewielką wagę, bardzo dobrze nadaje się do budowy oszczepu. Olcha jest jednak dosyć krucha, co przy niewielkich rozmiarach osady mogłoby łatwo prowadzić do odłamywania się grotu po trafieniu w cel, lub nawet przy wbiciu się oszczepu w ziemię, gdyby drzewce było zbyt długie i ciężkie. Dlatego długość drzewca ustaliłem ostatecznie na ok 80 cm, czyli ok 20 cm mniej niż np. drzewca lekkich oszczepów, używanych przez rzymską formację welitów. Do zamocowania grotów użyłem, wzorując się na oryginałach, jednocześnie kleju i żelaznego gwoździka.
To co ukazało mi się jako efekt końcowy, to dwie lekkie rzutki o wrzecionowatym kształcie i długości nieco ponad 90 cm, gdzie środek ciężkości przesunięty jest kilka centymetrów w stronę grotu.

Efekty testów polowych wypadły całkiem zadowalająco. Zasięg rzutek okazał się zbliżony do zasięgu średniej wielkości oszczepu z żelaznym grotem i wyniósł około 30 metrów przy sprzyjającym wietrze. Problem pojwił się w momencie rzutu przy silnym wietrze, który wyraźnie znosił pociski lub ograniczał ich zasięg nawet o 10 metrów.
Na plus tego rodzaju konstrukcji trzeba jednak zapisać trzy rzeczy:
- niewielką siłę potrzebną do rzutu,
- dużo większą, niż w przypadku cięższego oszczepu, celność przy rzucie na krótki dystans,
- poręczny kształt. Dwie rzutki można swobodnie trzymać w dłoni razem z tarczą.

Minusem jest ich celność przy znacznym wietrze, oraz raczej wątpliwa siła przebicia. Zdaje się, że przy swojej wadze mogłyby co najwyżej lekko zranić nieopancerzonego przeciwnika. W takiej sytuacji przychodzi jednak na myśl możliwość zastosowania trucizny, co znacznie podwyższałoby wartość bojową rzutek.

Zestaw turystyczny - model "ALS 350 A.C."

Test wytrzymałości pawęży

2011-05-23T02:03:00.000-07:00

Nadszedł dzień, kiedy postanowiłem doświadczalnie sprawdzić jak zachowa się zbudowana przeze mnie, przed bez mała rokiem, pawęż pruska, kiedy wystawię ją na działanie mniej lub bardziej ostrej broni. O samej budowie tarczy i pomyśle na rekonstrukcję TUTAJ.

Na początek oparłem moje dzieło o drzewo i potraktowałem je salwą kilku strzał, wystrzelonych z długiego jesionowego łuku o naciągu 18 kg, czyli dosyć lekkiego. Strzały oddawałem z odległości 8 metrów.

Takiego efektu mogłem się spodziewać - mimo bardzo ostrych, kutych grotów nie udało się przebić tarczy na wylot.

Kolejny etap polegał na obrzucaniu tarczy oszczepami. Odległość pozostała ta sama (8 metrów). Oszczepy zrobiły na tarczy wrażenie. Powierzchnia zniszczeń była już znacznie rozleglejsza niż w przypadku strzał. Grot oszczepu z cięższym drzewcem przebił się na wylot, choć niezbyt głęboko, bo około 1-1,5 cm. Lżejsze oszczepy pozostawiły szerokie "rany", ale nie zagłębiły się znacząco w tarczę.

Po pociskach przyszła kolej na broń obuchową. Wykorzystałem dwa ostre topory o różnej wadze żeleźca i długości toporzyska. Tym razem pomógł mi kolega, który trzymał tarczę za centralny imacz.

Uderzałem toporami w pionie i w poziomie, wzdłuż i w poprzek słojów. Rąbałem krawędzie, wypukły "grzbiet" tarczy i płaską powierzchnię. O ile poziome uderzenia nie czyniły większych szkód, pozostawiając jedynie rysy i zadrapania, to pionowe wchodziły w tarczę głęboko, co skutkowało dużymi zniszczeniami i parokrotnym ugrzęźnięciem topora. Cięższy i krótszy topór odznaczał się nieco większą mocą penetracji, niż długi i lekki. Najgroźniejsze dla tarczy okazały się pionowe uderzenia w górną krawędź, jedno z nich sprawiło, że tarcza pękła i gdyby nie płócienno-klejowy laminat, pewnie by się rozpadła. Żadne z uderzeń nie spowodowało jednak przebicia się ostrza na wylot, głębiej niż kilka milimetrów i nie spowodowało zagrożenia dla dłoni trzymającej imacz.

Kilka razy stało się tak, że ostrze broni odbiło się od "grzbietu" pawęży i ześliznęło po powierzchni bocznej, wytracając impet.

Ostatnią zastosowaną w teście bronią była średniej wielkości włócznia, trzymana jednorącz.

Zadałem nią kilka ciosów, z których parę ześliznęło się na boki po centralnej wypukłości tarczy, nie czyniąc jej większych szkód. Pozostałe uderzenia przebiły tarczę na wylot. Za każdym razem jednak, kiedy grot wbijał się w tarczę, grzązł w niej, a oswobodzenie broni wymagało mocnego szarpnięcia. Grot włóczni wygiął się podczas jednego z takich manewrów.

Włócznia okazała się wobec mojej tarczy bronią najgroźniejszą, dysponującą największą siłą przebicia, a jednocześnie potwierdziła sens użycia miękkiego drewna, przy budowie tarcz. Chwilowa utrata inicjatywy, podczas próby odzyskania wbitej w tarczę broni, mogła przesądzać o wyniku walki.

Pozostałe wnioski, które wyciagam na podstawie testów:

1. Górna krawędź tarczy powinna być zabezpieczona skórą. Jest to miejsce najbardziej narażone na zniszczenia.

2. Warto zmniejszyć wagę tarczy wykonując ją z cieńszych desek (żadna broń nie wbiła się na tyle głęboko, aby zranić użytkownika). Dodatkowym wzmocnieniem może być zastosowanie surowej skóry na całej wewnętrznej stronie tarczy , jak miało to miejsce w zachowanych, piętnastowiecznych egzemplarzach pawęży piechoty. Pozwoli to jednocześnie na bezpieczne odpieranie ataków, oraz wykorzystanie efektu "związania broni" przez miękkie drewno.

3. Wypukły "grzbiet" pawęży kieruje energię "w puste", dzięki czemu, część pocisków i pewna ilość silnych uderzeń, mogących przebić ją na wylot, odprowadzana jest na boki, nie czyniąc tarczy szkody.

5. Efekt testów, zwłaszcza przy użyciu topora, mógłby być inny, gdyby przy budowie tarczy zastosowano deski darte, znacznie bardziej odporne na uderzenia bronią i działanie pocisków.

Czapy

2011-03-15T06:22:00.000-07:00

Od czasu do czasu zdarza mi się usiąść do filcowania i stworzyć komuś czapę na podstawie ikonografii lub znaleziska. Postanowilam zebrać dotychczasowe moje wyroby i zamieścić ich fotografie w jednym poście.
Pierwszą czapę, którą zaprezentuję wykonałam Piotrowi. Nie ukrywam, że inspiracją był między innymi posąg Świętowita ze Zbrucza.

Własne okrycie głowy wciąż poprawiam i modyfikuję. Do "rogów" pozostało mi dorobienie obręczy - pierścieni. Jeszcze tylko chusta doczepiona do kapelusza za pomocą szpili lub zapinki i tak mogłaby wyglądać paradna wersja kobiecego kapelusza połowieckiego. Zazwyczaj jednak noszę uproszczoną wersję - bez rogów i chusty.

Pozostając w klimatach stepowych poniżej prezentuję podstawową konstrukcję kapalina mongolskiego.

Turecka czapka - wykonałam konstrukcję filcową z barwionej czesanki, resztę uzupełnił już sam właciciel - Atakan.

Powrót do Mongolii i jeden z moich ulubionych futrzaków. Ponoć lubi zmieniać właścicieli.

Dla przypomnienia męski kapelusz połowiecki:

Na koniec mój ostatni wyrób. Czapa wzorowana na znalezisku z Pazyryk. Wkrótce powstanie nieco inna z tego samego okresu.

Tarcza z Hjortspring

2011-02-22T11:25:00.000-08:00

Tym razem rzut oka na okruch starożytności, choć to nie nasza epoka, a przynajmniej dotąd się nią nie zajmowaliśmy. W 1880 roku w okolicach miejscowości Hjortspring na duńskiej wyspie Als odnaleziono w bagnie szereg zabytków. Między innymi drewnianą, trzynastometrową łódź wiosłową, około stu drewnianych tarcz, oraz sporo broni. Znalezisko to datuje się na mniej więcej połowę IV w. p.n.e. i jest ono jednym z najbardziej reprezentatywnych dla epoki żelaza na północy Europy. Uważa się, że był to dar wotywny jaki mieszkańcy wyspy złożyli swoim bogom, kiedy udało im się odeprzeć najeźdźców- około stu wojowników pochodzących przypuszczalnie z zachodnich rejonów Morza Bałtyckiego. Ich broń i wyposażenie znalazły się w bagnie, gdyż starożytni Celtowie, a także Germanie nie mieli w zwyczaju zabierać oręża od poległych przeciwników. Wiązało się to prawdopodobnie z przeświadczeniem o posiadaniu przez broń pewnego rodzaju duszy, która obdarzona własną wolą mogła szkodzić zabójcy swojego właściciela.

Postanowiłem zrekonstruować jedną z tarcz z Hjortspring. Poza historią zainspirowała mnie ich konstrukcja. Wszystkie zbudowane były w całości z drewna, bez użycia gwoździ ani okuć metalowych. Nie znaleziono też przy nich śladów płótna ani nawet barwników, którymi mogły być pomalowane. Niektóre składają się z trzech, inne z dwóch, albo nawet z jednego tylko kawałka drewna. Wybrałem wariant pośredni - dwa kawałki. Do konstrukcji użyłem grubej brzozowej deski, oraz kawałka pnia z tego samego drewna. Po wypiłowaniu całości ukształtowałem oba elementy przy użyciu dłuta i młotka. Następnie przymocowałem umbo do "blatu" za pomocą kleju kostnego. I tu mój błąd - oryginalne tarcze z Hjortspring, jak się później okazało, klejone były żywicą. W przypadku imacza, zamiast instalowania go jako trzeciego elementu, zdecydowałem się na wariant łatwiejszy, czyli wycięcie go z deski podczas formowania otworu pod umbem. Drewniane umbo wyszło może nieco zbyt grube, jednak udało mi się zachować bliski oryginałowi kształt z charakterystyczną fałdą na grzbiecie. Tarcza jest profilowana od strony frontowej i płaska od wewnętrznej. W części centralnej ma grubość ok 2,5 cm, zaś przy rantach od 0,8 do 1,8 cm. Waży niespełna 2,5 kg, jest więc stosunkowo lekka. Jej wymiary odpowiadają znalezisku, przy czym chodzi o najmniejszy znaleziony w Hjortspring egzemplarz: 66/30 cm.
Przy okazji poszukiwań związanych z tarczami celtyckimi natrafiłem na bogato ilustrowaną stronę o Człowieku z Tollund, która choć dotyczy raczej germańskiej części Europy, to świetnie wprowadza w klimat epoki żelaza.

Miniatura zimowa

2011-01-24T12:02:00.000-08:00

Po niecałym miesiącu powróciła ostrzejsza zima. Udało nam się trafić w aurę idealną do małej przechadzki. Śnieg szybko ukrył wszystko co zbędne, pozostawiając jedynie surowe piękno uśpionej przyrody.

Efektem naszej wędrówki stał się film.

Krótka historia pewnego plemienia

2010-11-07T11:43:00.000-08:00

Jaćwingowie, lud całkowicie wyjątkowy. Zamknięci między młotem a kowadłem, po latach pełnej poświęceń, desperackiej walki w obronie swojej tożsamości, przegrali wojnę z resztą świata i zniknęli z kart historii. Tragiczne dzieje tego plemienia - walczącego z Rusią, Krzyżakami i władcami Mazowsza, a jednocześnie nie potrafiącego trwale zjednoczyć się z pruskimi współplemieńcami przeciwko wspólnemu wrogowi - z jednej strony są przestrogą, a z drugiej w pewien dziwny sposób wabią i fascynują.

Niewiele uprawiali ziemi, zajmując się głównie hodowlą, łowiectwem, bartnictwem i... łupieniem sąsiadów. Zamieszkiwali miejsca trudno dostępne, gęste lasy, bagna, tereny między licznymi jeziorami i rzekami. Ulubili sobie przez to taktykę wojny szarpanej, leśne zasadzki i zwodzenie przeciwnika nie znającego terenu. Przez parę stuleci skutecznie walczyli ze wszystkimi, najeżdżając, a z czasem coraz częściej odpierając najazdy wzrastających w potęgę, schrystianizowanych państw ościennych: Rusi, Mazowsza i Zakonu Krzyżackiego.

Wreszcie, doprowadzeni do ostateczności i odcięci od świata, próbowali ratować się sojuszami z Rusią i Prusami. Nie zdało się to na wiele. Pod koniec XIII wieku, po przegranych powstaniach, resztki Jaćwingów zostały przesiedlone przez Zakon Krzyżacki na Sambię, gdzie uległy asymilacji z miejscową ludnością.

Spośród wszystkich Bałtów Jaćwingowie byli najmniej liczni, a jednocześnie najbardziej bitni. Współcześni im kronikarze chrześcijańscy, drżącym piórem opisywali ich jako bezlitosne, pozbawione człowieczeństwa, dzikie bestie. Późniejsi chwalili ich męstwo. Jan Długosz postawił ich (niczym Herodot starożytnych Germanów) w pozycji wzorcowych mitycznych wojowników, pisząc że dziesięciu z nich nie uciekało przed setką innych, lecz walczyli i zwyciężali, gnani szalonym pragnieniem sławy i pamięci u potomnych.

„Nie tknięci chrześcijaństwem” – Jak pisze Bruckner – wierzyli, że duchy ich, po chwalebnej śmierci powracają do świata, w nowych, szlachetniejszych postaciach, by żyć jeszcze lepiej, jeszcze bardziej godnie. Dlatego nie podawali pola. Woleli też, raczej poświęcać swoich jeńców, niż iść na układy z wrogiem. Legenda mówi, że do ostatniej bitwy, kierowani przepowiednią wyruszyli bez broni, aby zabrać ją sobie od zdumionego przeciwnika.

A oto zbrojny w sulicę i pawęż Perkunas, który przy okazji moich rozważań o Jaćwingach postanowił objawić się w rozlanym tuszu.

Grodzisko w Haćkach

2010-11-06T05:36:00.000-07:00

Haćki to malowniczo położona wieś podlaska, pochodząca z pierwszej połowy XVI w. Jej okolica jest wyjątkowa pod względem przyrodniczym, ale przede wszystkim dzięki swojemu dziedzictwu archeologicznemu. Osadnictwo w tym miejscu datuje się od co najmniej wczesnej epoki żelaza po wczesne średniowiecze.
Znaleziono tu m. in. szereg zabytków brązowych, srebrnych i złotych, łączonych z kulturą przeworską, oraz ceramikę o proweniencji słowiańskiej.
Zalicza się Haćki do najstarszych stanowisk archeologicznych związanych z osadnictwem wczesnosłowiańskim.

Miejsce jest piękne i warto je odwiedzić, choćby ze względu na to, jak prezentuje się w różnych porach roku. Dwa, bardzo charakterystyczne wzniesienia wyraźnie odcinają się od płaskiego terenu, okolonego pierścieniem drzew. Pierwsze z nich jest pochodzenia naturalnego, drugie to grodzisko. Kurhan znajduje się nieco dalej, na południowy wschód, poza terenem widocznym ze szczytu grodziska.

Obozowaliśmy tam, wraz z paroma znajomymi, pewnej zimnej, październikowej nocy. Już po raz drugi, zresztą. Dzień był piękny i słoneczny, nocne niebo pełne gwiazd, a nad ranem dał nam w kość przymrozek.

Ceramika stepowa

2010-10-06T03:36:00.000-07:00

W rekonstrukcji ważne jest by skompletować porządny strój. Lepiej skromniejszy, ale poprawnie wykonany niż przerysowany ozdobami, kiedy się nie posiada nawet porządnej miski. Ponieważ moje zainteresowanie stepem rośnie, postanowiłam zainwestować w porządny zestaw śniadaniowo - obiadowy. Przerzuciłam parę stronic prac S.A.Pletniewej "Na słowiańsko - chazarskim pograniczu" oraz "Średniowieczne zabytki euroazjatyckich stepów" i odnalazłam ryciny przedstawiające ceramikę interesującego mnie okresu.

Wybrałam egzemplarze, które spodobały mi się najbardziej i na tej podstawie wykonałam rysunki z wymiarowaniem.

Ponieważ nie mam możliwości wykonania ceramiki we własnym zakresie, pracę tą zleciłam fachowcom. Joanna i Krzysztof Dziewientkowscy stanęli na wysokoci zadania.

Kapelusz połowiecki

2010-09-24T07:51:00.000-07:00

Dzięki zleceniu kolegi podjęłam się zrobienia męskiego kapelusza połowieckiego. Głównym źródłem na którym się wzorowałam były miniatury z "Kroniki radziwiłłowskiej".
Kapelusz miał bardzo charakterystyczną formę. Wysoki, z lekko zakrzywionym wierzchołkiem i rondem rozciętym nad symetrią czoła. Na podstawie źródeł i różnych opracowań można wywnioskować, że krzywizny bywały w kierunku przednim lub tylnim.

Wojsko Igora zagarnia wieże połowieckie.
Miniatura z Kroniki Radziwiłłowskiej.

Konie wojsk Igora wyczerpane pragnieniem opadają z sił. Miniatura z Kroniki Radziwiłłowskiej.

Połowcy biorą jeńców. Miniatura z Kroniki Radziwiłłowskiej.

Połowcy w wyścigu wg Chronicon Pictum

Kapelusz wykonany jest ze sfilcowanej owczej wełny. Rondo pozostawiłam w naturalnym kolorze, a na resztę konstrukcji przygotowałam wełnę w kolorze brązowym. Barwę taką uzyskałam dzięki wywarowi z jeszcze zielonych owoców orzecha włoskiego.

Zaczęłam od przygotowania płachty filcu, stanowiącej podstawę konstrukcji kapelusza. Dokładając kolejne warstwy czesanki nadałam ostateczną formę.

Pawęż pruska – próba rekonstrukcji

2010-08-01T06:38:00.000-07:00

Wynalezienie pawęży przypisuje się pogańskim Prusom. Trudno jednak ocenić kiedy dokładnie doszło do uformowania się tej specyficznej formy tarczy. Z pewnością przed XI wiekiem ludy bałtyjskie używały tarczy okrągłej, zaopatrzonej w umbo, co nie odróżniało ich od większości mieszkańców dawnego Barbaricum sprzed okresu przemian polityczno-kulturowych, związanych z tworzeniem się nowego porządku feudalnego. Tarcza okrągła, trzymana w garści za pomocą pojedynczego imacza, wywodziła się jeszcze ze starożytności i przeznaczona była głównie do walki pieszej. Na początku XI w. upowszechnia się na Rusi nowa forma tarczy o kształcie migdałowatym, której pierwowzorów można dopatrywać się na Bliskim Wschodzie.
Moja hipoteza i rekonstrukcja, zasadzają się na pomyśle, że tarcza migdałowa, która poprzez Bizancjum dotarła na Wschodnią Słowiańszczyznę, musiała też w którymś momencie zostać przejęta przez pogańskie ludy bałtyjskie, które od wieków toczyły wojny z sąsiednimi państwami chrześcijańskimi, między innymi z Rusią. Proces formowania się pawęży, jako syntezy pierwotnej tarczy okrągłej z nową migdałowatą tarczą ruską, mógł trwać parę wieków. I kiedy na początku XIII w. Zakon Krzyżacki napotkał na swojej drodze pogańskich Prusów, byli już oni uzbrojeni w nowy, nieznany nigdzie indziej rodzaj tarczy, który okazał się na tyle skuteczny, że włączono pawęż do uzbrojenia krzyżackiego.

Za takim biegiem rzeczy przemawiają rozmaite argumenty praktyczne, a także źródła ikonograficzne. Wydaje się więc prawdopodobne, że tarcza trzymana za pojedynczy imacz była dobrze przystosowana do pola walki porośniętego w większości lasem i trudno dostępnego dla ciężkozbrojnego wojownika. Sprzyjała ponadto trzymaniu w garści oszczepów, co odróżniało ją od tarcz mocowanych do ramienia pasami, tak jak to miało miejsce w przypadku tarczy migdałowatej. Prusowie którzy, jak donoszą źródła pisane, chętnie walczyli konno, z pewnością nie czynili tego na sposób typowy dla europejskiego rycerstwa.

Przedkładali więc raczej zręczny manewr, nad długą, rozciągniętą szarżę, oraz ostrzał i wycofanie nad walkę statyczną. Wiadomo też z wykopalisk archeologicznych, że korzystali w tej dziedzinie również z rozwiązań swoich wieloletnich wrogów i sojuszników ruskich. Tarcza migdałowata, o ile doskonale nadawała się do walki konnej, mniej już była poręczna w terenie leśnym, czy w zasadzce, podczas której często dochodziło do walki przy pomocy krótkiej, lekkiej włóczni, czy oszczepu.

Wady te mogło zrekompensować zastosowanie w niej centralnego imacza oraz prostej rynienki, mającej zastąpić umbo, która to rynienka umożliwiała jednoczesne, wygodne trzymanie tarczy i np. paru oszczepów w lewej ręce. Pierwotne pawęże przedstawione w ikonografii ruskiej (Latopis Radziwiłłowski) oraz na pieczęciach władców Mazowsza mają więc kształt zbliżony do „ściętej” u dołu tarczy migdałowatej. W późniejszych pawężach, znanych z Europy Zachodniej, Polski i Państwa Krzyżackiego dominuje raczej kształt prostokątny.
Mimo braku wśród zabytków pawęży pruskiej, przyjąłem, wzorując się na ikonografii ruskiej, kształt migdałowaty, ścinając jednocześnie ostre zakończenie tarczy u dołu, które jak się wydaje, w warunkach terenu zalesionego, jedynie zawadzało podczas (zwłaszcza konnej) walki.
Zdecydowałem się na użycie w rekonstrukcji drewna sosnowego, które znane jest ze znalezisk wcześniejszych tarcz okrągłych. Wydało mi się ono co najmniej tak samo uzasadnione na gruncie pruskim jak, używana do konstrukcji tarcz w Europie chrześcijańskiej, lipa.

Drewnianą rynienkę, biegnącą wzdłuż osi tarczy wyrzeźbiłem z jednego kawałka sosnowego pnia za pomocą dłuta i wykończyłem strugiem. Po obu stronach dokleiłem za pomocą kleju kostnego odpowiednio docięte i dopasowane deski sosnowe o grubości 16 do 20 mm. Całość okleiłem płótnem lnianym również używając do tego celu kleju kostnego.

Przy konstrukcji imacza sugerowałem się zachowanymi, głównie piętnastowiecznymi, egzemplarzami pawęży z Polski i Europy Zachodniej. Zastosowałem więc surową skórę wołową, przymocowaną do tarczy w trzech miejscach za pomocą kutych gwoździ. Stwardniały po wyschnięciu imacz okręciłem dratwą. Przy malowaniu frontu postanowiłem zachować stylistykę ruską, starając się jednocześnie unikać symboliki chrześcijańskiej. Użyłem naturalnych farb temperowych na bazie jajecznej.
Tarcza okazała się być dosyć ciężka, co nie dziwi zważając na jej grubość. Ponadto, wyschnięty imacz skurczył się i znalazł zbyt blisko desek, przez co uchwyt nie jest zbyt wygodny. Mimo popełnionych przeze mnie błędów w rekonstrukcji, przyjęta forma tarczy sprawia wrażenie dosyć poręcznej i funkcjonalnej (tekst: Bjorn, zdjęcia: Grid).

Polowanie w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej

2010-07-15T09:20:00.000-07:00

Było już popołudnie, albo może nawet podwieczór, kiedy dał się wyczuć w powietrzu specyficzny fetor. Gad był w pobliżu i tak wytrawni jak my myśliwi, nie mogli mieć wątpliwości co do jego natury. Nocując z grupą podróżnych, kupców i kmieci, już po zmroku, natknęliśmy się na trzech, podobnych nam doświadczeniem łowców. Jak się okazało, również oni pewni byli obecności w okolicy wielkiego gada. A kiedy trafia swój na swego, wielu słów nie potrzeba. I tak, świeżo zawiązana grupa, uzbrojona w doskonałą broń drzewcową, zapał i instynktowną wiedzę, odziedziczoną po niezliczonych pokoleniach ludzi lasu, już następnego ranka wyruszyć miała na poszukiwania bestii.
Tymczasem jednak, na sposób podobny starożytnym ascetom i dawnym wojownikom, należało odłożyć wieczorne uciechy, którym beztrosko oddawała się zebrana przy ognisku gawiedź. Łowcy postanowili zrzucić z ciała zmęczenie podróżą i przed polowaniem wyspać się należycie, korzenie drzew i gładkie kamienie biorąc sobie za posłanie.
Skoro świt rozpoczęto poszukiwania bestii. Na początek piątka myśliwych, wiedziona niezawodnym węchem, udała się wprost do - jak się wydawało - gniazda potwora. Wielkie było zdziwienie, kiedy oczom naszym ukazała się całkiem przyjaźnie i niewinnie wyglądająca gospoda. Nad wejściem kusząco kołysał się szyld, przedstawiający radośnie pluskającą w wodzie rybkę. Pomyślałem wtedy, że nie z nami takie numery.
Karczmarz z początku nie chciał pisnąć ani słowa o gadzinie (choć jej panujący wokół zapach mógłby wykrzywić oblicze wytrawnego kanalarza). Po kilku próbach, którym poddał go nasz specjalista od pozyskiwania wiadomości (przy jego zabiegach ordalia starożytnych Germanów, to zabawa niewinnych otroków), gospodarz zdecydował się wreszcie mówić. „Za źródełkiem!” – Wysapał. A nam nie potrzeba było więcej. Ruszyliśmy.
Rzecz jasna przed dalszą drogą, na dymiących zgliszczach karczmy, należało wypić strzemiennego.

Przemierzaliśmy pełne robactwa wilgotne jary i niebezpieczne, ciemne wąwozy. Przeczesywaliśmy jaskinie i cuchnące groty z ohydnymi malunkami na ścianach, wykonanymi, jak się zdaje, drżącą w ciemnościach ręką artysty, zniewolonego przez jakiś przedwieczny, matriarchalny system władzy.

Zaglądaliśmy pod każdy kamień i każde źdźbło trawy. Po drodze, od niechybnej śmierci z nudów, uratowaliśmy kilka owiec i kóz, pasących się bezpańsko. W okolicznych gospodach walczyliśmy o uczciwe ceny za podłe, ciepłe piwo, zaś to dobre - zimne i smaczne - nagradzaliśmy godnie.

Wreszcie, naszym oczom ukazało się rozgrzane lipcowym słońcem jezioro, nad którego brzegiem wznosiła się olbrzymia skała. U jej podnóża czerniło się prowokująco, niewielkie wejście do jaskini. Zapach dochodził stamtąd tak nieznośny, że dalszych wątpliwości być nie mogło: Gad leżał w środku, odpoczywając po posiłku, na który złożyły się, z całą pewnością, okoliczne dziewice.
Przystąpiliśmy do wywoływania potwora z leża, krzycząc w stronę jaskini i lżąc bestię ze wszystkich sił. Użyliśmy w tym celu całej potęgi naszej wyobraźni.
Reakcji jednak nie było.
Zdecydowaliśmy się więc podpalić wejście ogniem, po czym ustawiliśmy się przed grotą, oręż trzymając w pogotowiu.
Nagle, ze środka buchnął fetor tak straszliwy, że omal nie padliśmy trupem.
Skała odwróciła się i ukazała nam swoje potworne oblicze...
Powiedzieć, że bój był ciężki - to mało. Był on, niczym przepowiadana w pismach przeprawa między złem, a dobrem, podczas której niebiosa się gotują, a rzeki pierzchają za horyzont. Wspomnę tylko, że walczyliśmy dzielnie, by wieczorem, już w drodze powrotnej, obładowani trofeami i łupem, znów ujrzeć znajomą karawanę z pielgrzymami.

Mimo iż tego wieczora pozwoliliśmy sobie na chwilę wytchnienia przy gąsiorku, już z samego rana musieliśmy jeszcze raz, bez słowa wyruszyć. Okazało się bowiem, że nie znosząca pustki natura wezwała kolejną potworę. Tym razem znacznie już mniejszego i nie grzeszącego mądrością bazyliszka, którego zmyślnie dopadliśmy w zaskakująco szybko odbudowanej po naszej poprzedniej wizycie, karczmie „Pod rybką”.
By karczmarz nie cierpiał z powodu naszego widoku, postanowiliśmy udawać trupę zdrożonych, wędrownych artystów-pieśniarzy. Mimo wczesnych godzin rannych udało się więc wywabić go z łoża, bez groźby poszczucia nas psami. A nim minęło południe, bazyliszek - wzięty fortelem - był już martwy. My zaś mogliśmy wreszcie udać się na zasłużony odpoczynek.

Opowiedziałem o wszystkim jak było i nie pomieszałem kolejności zdarzeń.

Ze względów bezpieczeństwa nazwy pomników przyrody, osób, oraz miejsc użyteczności publicznej zostały ukryte, bądź zmienione.

Udział wzięli łowcy gadzin: Bjorn, Bliźniak, Grid, Irek, Mścidróg)
(tekst: Bjorn, zdjęcia: Grid).

Projekt Ułus

2010-06-07T05:49:00.000-07:00

Projekt zrzesza ludzi zajmujących się odtwórstwem okresu XII-XIII w. i dotyczy terenów Wielkiego Stepu, Azji Mniejszej, oraz Bliskiego Wschodu. Do projektu zostaliśmy zaproszeni przez jego twórców (Ułus Polska). Wpasowałam się w jego założenia ze swoim zamiłowaniem do Połowców – ludu pochodzenia ałtajskiego, natomiast Bjorn, w kulturę koczowniczą, zostaje coraz intensywniej i podstępniej wciągany. Zobaczymy w przyszłości z jakim skutkiem.
Praca nad strojem, sprzętem obozowym i bronią trwa od kilku miesięcy i pewnie cały czas będę ją kontynuować i ulepszać efekty.
Nareszcie postanowiliśmy się spotkać i zweryfikować nasze starania w rzeczywistości. Skutkiem tego było wspólne obozowanie nieopodal Legnicy, gdzie czas spędziliśmy przy jagnięcinie popijanej kumysem i innymi stepowymi wynalazkami. Niesamowitych wrażeń dostarczyły nam dźwięki wschodnich instrumentów i charakterystycznego gardłowego śpiewu. Dzięki temu doskonale udało się odtworzyć klimat ludów koczowniczych. Popisy kulinarne kolegów zapewniły nowe wrażenia podniebieniu i pokazały ogromne zalety ówczesnej kuchni azjatyckiej.
Wysoki poziom założeń i realizacji projektu gwarantuje rozwój na przyszłość.

Łucznik wczesnośredniowieczny

2010-05-09T04:15:00.000-07:00

Przedstawiona wizja stroju łucznika wczesnośredniowiecznego w większej mierze podparta jest ikonografią X-XII wieczną z terenów Europy Środkowo-Wschodniej, lecz także germańskiego Zachodu, który mocno oddziaływał w owym czasie przede wszystkim na ziemie polskie. Strój i ekwipunek, który widać na zdjęciach jest raczej pewną wypadkową wzorców wspólnych dla kultury europejskiej wczesnego średniowiecza w jej warstwie plemiennej, przedpaństwowej. Brak tutaj elementów ściśle etnicznych, które charakteryzować mogły różnice między chociażby Słowianami zachodnimi a Bałtami.

Wyjątkiem mogą być kute i rogowe groty strzał, osadzone na brzechwie za pomocą tulei, nie zaś przy pomocy trzpienia, co było jednym z elementów odróżniających europejskie kultury osiadłe od koczowniczych ludów azjatyckich oraz pozostających pod ich wpływem Europejczyków.
Prosty jesionowy łuk, używany w całej ówczesnej Europie, we wschodniej jej części z czasem ustąpił miejsca bardziej wydajnemu i poręczniejszemu, lecz także znacznie trudniejszemu w produkcji łukowi refleksyjnemu, genetycznie wywodzącemu się z Azji. Moja rekonstrukcja dotyczy jednak plemiennej warstwy ludności, która korzeniami duchowymi i materialnymi tkwiła jeszcze głęboko w epoce przedfeudalnej, z trudem przyjmowała wpływy obce i była raczej tradycjonalna.

Po dodaniu pewnych charakterystycznych dla danego etnosu elementów, może to być więc strój pruskiego myśliwego, czy mazowszańskiego wojownika, jakich wielu zasilało wojska pierwszych Piastów, a nawet Słowianina wschodniego, zamieszkującego oddalone od centrów cywilizacyjnych i zagubione w dziczy pogranicza ekumeny.

Sposób zawieszania kołczana na dodatkowym pasku u boku, często występujący w ikonografii przedstawiającej łuczników pieszych, jest w moim odczuciu dosyć funkcjonalny w sytuacji prowadzenia ostrzału, jednak podczas pieszej wędrówki połączonej nieraz z pokonywaniem trudnego terenu i koniecznością użycia topora do torowania sobie przejścia, znacznie lepiej sprawdza się troczenie go do pleców. (fotografie: Grid)

Próba rekonstrukcji nakrycia głowy kobiety połowieckiej

2010-03-19T02:44:00.000-07:00

Moja fascynacja ludami Wielkiego Stepu jest ogromna. Wciąż poszukuję materiałów, informacji, pochłaniam każde zdanie z książek dotyczących tej tematyki. Pragnę zbliżyć się do kultury koczowników poprzez rekonstrukcję przedmiotów codziennego użytku, strój, rzemiosło. Licząc się jednak ze swoimi możliwościami zaczynam od podstawowego pytania: jak powinna wyglądać kobieta połowiecka w okresie XI, XII, XIIIw.
Znalezisk i źródeł pisanych jest niewiele. Najlepszym wzorem i obiektem do badań stały się tzw. baby połowieckie będące reliktem przeszłości tego ludu. Na tej podstawie oraz informacji w pracach naukowców (S. A. Pletniewa, L. Gumiłow) pokusiłam się o własną interpretację okrycia głowy.
Wykonałam kapelusz filcowy z niewielkim zagiętym rondem, zakrywający mniej więcej połowę głowy. Nad rondem umieściłam filcowe zdobienie z geometrycznym wzorem. Do kapelusza przmocowałam filcowe warkocze. Kolor całego kapelusza pozostał naturalny. Zdecydowałam się jedynie na pofarbowanie wełny czesankowej przeznaczonej do wykonania wzoru. Może pomysł jest nieco kontrowersyjny, gdyż za barwnik posłużyły łupinki cebuli. Jak wiadomo pochodzenie cebuli jest do tej pory nieznane. Niektórzy twierdzą, że to tereny środkowej Azji inni, że Iranu, Pakistanu i Zachodu. Niemniej zastosowanie cebuli potwierdza wiele dokumentów dotyczących medycyny, sztuki czy nawet mumifikacji.
Nie jestem pewna trafności mojej interpretacji, ale każda próba uczy mnie czegoś nowego.

DREGOWIA. Czym była, czym jest

2010-02-27T03:29:00.000-08:00

Sama nazwa powstała około roku 2002 i początkowo dotyczyła zmyślonej krainy, bardziej fantastycznej niż historycznej. Chodziło o nawiązanie do czegoś bliskiego i swojskiego a jednocześnie odległego w czasie. Padło na Dregowiczów, wschodniosłowiańskie plemię, które nie chciało płacić podatków kijowskim kniaziom. Dregowicze mieszkali na tej samej ziemi, na której się urodziłem i wyrosłem, czyli na Podlasiu. I to był element swojski. Ten drugi, odległy, polegał na tym, że Dregowicze żyli dysyć dawno temu i stosunkowo niewiele o nich wiadomo.
Oba te wątki pozwoliły na uczynienie z Dregowii, krainy trochę historycznej, trochę mitycznej, nie do końca określonej i przez to jakby bardziej żywej.
Potem, stopniowo, razem z krystalizowaniem się różnych pomysłów związanych z tzw. odtwórstwem historycznym, nazwa przeszła na grupę rekonstrukcyjną, którą założyły trzy osoby: Grid, Brodar i ja. Doszło do tego jesienią roku 2003 w knajpie o intrygującej nazwie „Ryczące Czterdziestki”. Uzgodniliśmy wtedy, że będziemy odtwarzać wyłącznie Słowian i to Słowian wschodnich, dokładniej Dregowiczów. Pełna nazwa naszej grupy brzmiała Drużyna Wojów Słowiańskich DREGOWIA. Za drobiazg uznaliśmy fakt, że wojów w owej drużynie było wtedy zaledwie dwóch (wszak nawet templariusze zaczynali od dwójki).
Trzeba tu wspomnieć, że wszystko to miało miejsce pół roku po rozpadzie poprzedniej grupy, nieco liczniejszej i nieco odmiennej stylistycznie, która to grupa nazywała się Drużyna Wojów „Złoty Jesion”. Wszelkie skojarzenia z jesienią, czy domami spokojnej starości są w tym miejscu nietrafione. Było dokładnie przeciwnie, a sam złoty jesion stanowił nawiązanie do germańskiego Drzewa Życia, Iggdrasilu, gdyż w tamtym okresie staraliśmy się „odtwarzać” wikingów. Słowo „odtwórstwo” jest wzięte w cudzysłów z tego względu, że choć nasza ówczesna działalność była z pewnością wielowymiarowa, to jednak do aktów rekonstrukcji, mimo najszczerszych naszych chęci dochodziło przypadkowo i raczej sporadycznie. Było za to dużo szczęku oręża, muzyki, piwa i dwudziestoletnich emocji.
W Dregowii mieliśmy ambicje aby poważnie zająć się odtwórstwem historycznym. Szybko okazało się, że proces przemiany nie będzie przebiegał gładko i bezboleśnie, gdyż należało pozbyć się wielu głęboko zakorzenionych przeświadczeń i mitów. Trwało to ponad sześć lat, podczas których skład grupy zmieniał się wielokrotnie, nigdy jednak nie przekroczył magicznej liczby pięć. W tym miejscu chciałbym zamieścić kilka zdjęć ludzi, którzy się przez Dregowię przewinęli i być może zrobię to, kiedy tylko odzyskam to, co mi diabli zabrali, lub co zaginęło w odmętach maszyny przy pomocy której piszę te słowa…
W okresie owych sześciu lat przeżyliśmy kilka przygód, odwiedziliśmy kilka miejsc i ogólnie rzecz biorąc, poza wszystkimi próbami rekonstrukcyjnymi, które podejmowaliśmy, zabawiliśmy się nieco. O większości naszych wojaży można było dowiedzieć się z istniejącej do niedawna strony internetowej, z której pozostał dziś jedynie ten skromny blog oraz cała masa zdjęć, które od czasu do czasu będziemy tutaj umieszczać.
Dziś Dregowia nie jest już tym, czym była dawniej i kto wie, w którą stronę teraz zmierza. Faktem jest, że nie nazywamy już siebie drużyną wojów a do rekonstrukcji podchodzimy w sposób nieco odmienny, może nieco bardziej eksperymentalny. Myślę że nie wprowadzę czytelnika w błąd, kiedy powiem mało skromnie, że przesunęliśmy odrobinę środek ciężkości. Znalazł się on teraz trochę bliżej rekreacji i rekonstrukcji zaś trochę dalej od tego, co się dziś zwykło określać brzydkim, obcym słowem „lans”.

Na koniec link do filmu z roku 2007, w którym próbowaliśmy pokazać coś, co nam w sercu grało.

I do drugiego, bliżej związanego z projektem T.K.M. i rok późniejszego, uczynionego w nieco innym składzie.

Gastronomia

2010-01-24T04:28:00.000-08:00

Gastronomia jest nieodłącznym elementem rekreacji historycznej. Miski, łyżki, kubki, garnce i garnuszki, a także kotły, patelnie, rogi , noże i szpikulce stanowią stały element wyposażenia każdego obozu. Oznacza to, że jedzenie i picie należy do najważniejszych czynności podejmowanych podczas wypraw, obozów, spotkań militarnych, warsztatowych, a także festiwali. Odrębną kategorię imprez stanowią wszelkiego rodzaju zamknięte dla publiki biesiady, gdzie spożywanie potraw, a zwłaszcza trunków to element najistotniejszy, centralny punkt programu, wokół którego skupia się cała niemal aktywność uczestników i życie towarzyskie. Dregowia nigdy nie była od tej reguły wyjątkiem. Więcej nawet, w niektórych formach działalności biesiadniczej przejawialiśmy zawsze nadzwyczajny entuzjazm i zapał.
Ktoś mógłby zadać sobie pytanie, z czego wynika owo wyjątkowe oddanie?
Otóż, bierze się ono z uświadomienia sobie szczególnego, religijnego wręcz charakteru historycznej rekreacji. Biesiada bowiem, to nie tylko spotkanie grupy istot żywych, które wspólnie dzielą się pokarmem i napojem, czasem wręcz pławiąc się w nim i pozornie zbliżając tym samym do zwierząt niższych. O nie! Biesiada to dużo więcej, niż przypadkowy widz mógłby sobie pomyśleć, nie mając świadomości tego, co się na jego oczach odbywa. Biesiada to misterium.

Odbywająca się w pewnych specjalnych okolicznościach uczta ma na celu przeniesienie biesiadników w inny sposób bytowania. Podczas uczty światy przenikają się, zaś jej uczestnicy wyłączeni zostają z porządku codziennego, podlegając na czas biesiadowania porządkowi sakralnemu. Symbolicznym wyrazem tego związku miedzy mocą, upojeniem i zaświatami jest „czasza”, kielich, dawniej faktycznie czaszka pokonanego wroga, z której wypijano jego krew. Potem stopniowo dowolne naczynie, za pomocą którego wznoszono toast. Czasza, a także kocioł stanowi więc w dawnym systemie wierzeń symbol magicznej mocy duchowej związanej z życiem, śmiercią i wojną. Jako naczynie poezji zaś, umożliwia obcowanie z bogami i duchami.

Jest więc gastronomiczna aktywność pewnym wehikułem, transportującym ducha biesiadników w świat, w którym znikają uwarunkowania miejsca i czasu, pojawiają się natomiast te, wynikające ze zsynchronizowanej w grupie dynamiki wyobraźni. Rekreacja historyczna, wykorzystując owo starożytne misterium, staje się więc pewną formą działalności religijno-magicznej, nabierając tym samym cech ponadczasowych, do czego zresztą podświadomie dąży, mimo pozornie paradoksalnego skupienia się na jednym, konkretnym, ściśle określonym momencie przeszłości.
Nie będzie wcale przesadą, kiedy powiemy, że w Dregowii (skoro była ona od zarania swojego istnienia, ukierunkowana na pewien pierwiastek mistyczny, zwany przez niektórych, nieco nieprecyzyjnie i myląco, „klimatem”) każda niemal działalność rekreacyjna podejmowana jest w sposób uroczysty i nazywana może być biesiadą, gdy tylko pod pojęciem tym odczytujemy wyżej przedstawioną treść.
Niech więc nie dziwią się postronni oglądacze, widząc nas skupionych nad kociołkami, garncami i misami, których mnogość na naszych zdjęciach jest sygnałem szczególnej i tajemniczej treści.

Nalywajmo brattia w krysztalewi czaszi!

T.K.M. czyli Tarczownicy Księcia Miecława

2010-01-21T02:31:00.000-08:00

Tarczownicy Księcia Miecława to idea, która wyskoczyła nam z głów w lutym 2007 roku i niebawem, bo już po paru miesiącach, zmaterializowała się pod postacią projektu rekonstrukcyjnego. Pomysł był bardzo nowatorski. Nazwa nawiązywała do na poły legendarnej postaci, samozwańczego księcia Miecława, który w czasie chaosu jaki nastał w Państwie Piastów po śmierci Mieszka II i najeździe czeskiego ksiącia Brzetysława, przejął w latach 1037-1047 władzę na Mazowszu. Mazowsze było wówczas krainą dziką, gdzie płynąca z zachodu kultura łacińska i jej ideologiczna podbudowa, chrześcijaństwo, nie zdołały się jeszcze zadomowić, ani tym bardziej wyprzeć dawnych wierzeń i tradycyjnego sposobu życia zamieszkujących te ziemie plemion. Miecław nie wahał się więc sprzymierzać z pogańskimi Prusami i Pomorzanami, by bronić swojego zagrożonego z wielu stron państwa. Ostatecznie, w roku 1047 został jednak pokonany przez powracającego do kraju Kazimierza Odnowiciela, wspieranego przez Niemców i Ruś. Książę Miecław wyrażał pewną symboliczną treść, z której pragnęliśmy uczynić podstawę formowanej przez nas grupy.

Zamierzeniem naszym była próba odtworzenia pieszego oddziału plemiennych wojowników mazowszańskich z początku XI wieku. Inspiracji dostarczyła głównie kronika Galla Anonima, który wielokrotnie rozróżniał wojów pancernych (loricati) i tarczowników (clipeati), dla których najważniejszą częścią uzbrojenia jest tarcza, szczyt. Symbolika związana z tarczą stała się więc kolejnym elementem składowym TKM. Trzeci ważny element tej wizji stanowiła walka partyzancka, taktyka oparta na zaskoczeniu, zasadzce i przyjmowaniu starcia w trudnym terenie, gdzie lekkozbrojni wojownicy mogą mierzyć się z przeciwnikiem przeważającym liczebnie i wyposażonym w doskonalszą broń.

Idee te zaowocowały powstaniem grupy, która w swoich założeniach miała być otwartym ogólnopolskim przedsięwzięciem rekonstrukcyjnym. Wielkim ułatwieniem dla tego rodzaju działalności miało być utworzenie dla TKM specjalnego działu na ogólnopolskim forum rekonstrukcji wczesnego średniowiecza http://halla.mjollnir.pl/ , gdzie mogliśmy przedstwiać swoje pomysły i konfrontować je z poglądami innych miłośników kultury wczesnośredniowiecznej.

Bronią, na której skupiliśmy największą uwagę była włócznia, oręż ze względu na swoją powszechność najbardziej odpowiedni dla plemiennego wojownika, a przy tym piękny i obudowany prastarą symboliką. Z drugiej strony włócznia to dla współczesnego rekonstruktora broń wyjątkowo kontrowersyjna ze względu na ryzyko, które niesie ze sobą jej użycie w walce, czy nawet zwykłym pokazie. Trudność władania włócznią potęgował dodatkowo jednoręczny sposób jej trzymania. Czegoś takiego na imprezach historycznych nie widywano. Postanowiliśmy więc stawić czoła wyzwaniu i osiągnęliśmy na tym polu sukces. Ćwiczyliśmy wtedy nawet cztery dni w tygodniu po parę godzin. Po kilku miesiącach udało nam się osiągnąć znaczną biegłość we władaniu tą bronią. Wypracowaliśmy dość bezpieczny sposób walki włócznią trzymaną jednorącz i zabezpieczoną jedynie przez stępione na szczycie ostrze. Sposób ten wymaga jednak znacznej samokontroli.

Poniżej mała próbka naszych umiejętności (prezentacja walki do pierwszego trafienia w korpus lub nogi) podczas majówki archeologicznej w Chodliku koło Lublina, w maju 2007 roku.

Od początku działania T.K.M. jasne było, że głównym polem działalności grupy nie będzie życie festiwalowe, pokazy i pewnego rodzaju aktywność sezonowa. Ten sposób wyrazu okazywał się już wówczas nieadekwatny do naszych celów. Zamiast tego otwieraliśmy się na kontakt z przyrodą (zwłaszcza z lasem), wędrówki piesze, obozowanie oraz zamknięte dla widzów spotkania o charakterze militarnym. Dzięki tym działaniom miał być osiągnięty cel - rekonstrukcja pewnych aspektów dawnej kultury i jej intensywne subiektywne przeżycie w ramach pewnej otwartej wspólnoty, grupy rekonstrukcyjnej.